SERDAL BENLİ

Mustafa Siel, İşrak yayınlarından çıkan yeni “Günlük Hayatımızda Tevhid ve Şirk” kitabıyla ilgili Özgün Duruş’a konuştu.

Kitabınızın yazılma amacı ve ana konusu nedir?

Bilindiği gibi, İslam’ın temeli ve hayatın anlamı, ibadet kulluktur. Kulluğun temelinde ise doğru-sahih iman bulunmalıdır. İmanın nasıl olması gerektiği, nelere nasıl iman edilmesi ve nelerden niçin iman etmekten kaçınılması gerektiği hususları, sahih imanın esaslarındandır. İman deyince de, tevhid ve şirk konusu ana eksende olmakta; ancak tevhidi ve şirk bulaşmayan bir iman Allah katında itibar görüp, dünya ve ahirette fayda sağlamaktadır. Sahih imani bilgi ise, ancak mutlak bilgi kaynağı olan Kur’an’dan edinilebilir. Gerek toplumumuzun avami imani bilgisinin, gerekse geleneksel İslami literatürün imani bilgilerinin, Kur’ani olmayan ve hatta zaman zaman tevhide zıt bilgiler içerdiği kanaatine varmam dolayısıyla; Kur’ani temel imani doğrular ile doğru olarak kabul edilen yanlış bilgileri, Kur’ana göre değerlendirmek amacıyla, bu kitap kaleme alınmıştır.

Kitabınız halk İslam`ı diyebileceğimiz geleneksel İslami iman anlayışları kadar, kitabi diyebileceğimiz, ehlisünnet iman anlayışlarına oldukça aykırı anlayışlar ve unsurlar içeriyor. Bunun sebebi nedir?

Kanaatimce klasik ehli sünnet imani anlayışlarını, Kur’andan ziyade çoğu uydurma olan hadislere dayandırmış; sosyal ve siyasi sebeplerinde etkisiyle, Kur’ani anlayıştan zaman zaman çok uzaklaşan imani anlayışlara kaymıştır. Belki başlarda ufak olan sapmalar, geçen 1400 yıllık süreç içerisinde bir çığ topu gibi büyüyerek, bugünkü Kur’andan oldukça uzak imani anlayışlar ortaya çıkmış ve mezhep mensuplarınca mutlak doğrular sayılarak tabulaştırılmışlardır. Geleneksel halk ve bilahare kitabi ehli sünnet kültürüyle yetişmiş bir müslüman olarak, özellikle ehli sünnet anlayışının imanı anlayışlarını Kur’anla sorgulamaya ve ulaştığım (bence) yakini kanaatleri okurlarla paylaşarak, imanı bilgi yanlışlarını tashihi sürecine bir katkı sağlamak amacıyla bu kitabı hazırladığımdan dolayı, soruda bahsedilen aykırı anlayışlar kaçınılmaz olarak ortaya konulmuştur.

Gerek halk İslam’ı ve gerekse klasik ehlisünnet anlayışıyla sizin çalışmanızda ortaya çıkan aykırılıklar başlıca hangi konularda olmuştur?

Deveye sormuşlar, boynun neden eğri diye? Nerem doğru ki demiş. Maalesef, halk ve klasik ehlisünnet anlayışı ile Kur’an’i gerçek tevhidi iman anlayışlarındaki aykırılıkların vahametini bu espri çok güzel ortaya koyuyor. Neredeyse akla karanın farkı kadar aykırılıklar söz konusu. Uluhiyet, rububiyet, yaratılış, kainat, peygamberlik, melekler,  mucizeler, cinler, yaratılışın ve hayatın anlamı, ibadet, ölüm ve kabir hayatı, kıyametin kopuşu, yeniden diriltiliş ve hesap, cennet ve cehenneme giriş ve kalış, şefaat gibi tüm temel konularda neredeyse birbirine taban tabana zıt aykırılıklar söz konusu. İlk sorunuza cevap verirken söylediğim gibi, kitabın hazırlanmasının ana sebebi de, bu telafi edilemez aykırılıkları ve ulaştığım Kur’an’i doğruları ortaya koymak, zaten.

Müslümanlar arasında imani, İslami sosyal ve siyasal pek çok ihtilafın olduğu şu ortamda, yeni ihtilaflara ve tartışmalara yol açabilecek bu çalışmanın yayınlanması sizce zaruri mi idi?

Bence sorunuz, aynı zamanda cevabını da içeriyor. Samimi tüm Müslümanlar arasındaki her türlü ihtilafın tek çözüm yolu, kendilerinin ve başkalarının iman ve İslam anlayışlarını sorgulamamakla değil; Kur’an ışığında iyi niyetli, hakkı aramaya yönelik ve ciddi sorgulamalar yapmalarıdır. Samimi Müslümanlar, iman ve İslam anlayışlarını, tartışmaya kapalı birer tabu olmaktan çıkarmak; Kur’an ışığında yakini kanaatler haline getirmekle yakini imana erebilecek, bu şekilde bir çığır açılması halinde de, ihtilaflar zamanla tevhidi anlayışa ulaşılarak azalacaktır kanaatindeyim.

Bu kitabı yazmak nereden aklınıza geldi?

İslam’ın siyasal anlayışından sonra en çok üzerinde durduğum hususlar, bu kitapta ele aldığım hususlar olmuştur. Geleneksel iman anlayışı üzerine bina etmeye çalıştığım İslam’ın sosyal ve siyasal boyutunun inşaası esnasında, geleneksel İslami anlayışın, sadece sosyal ve  siyasi boyutta değil, hemen her alanda sorunlu olduğunu fark etmem; bu sorunları Kur’an ışığında çözümlemeye sevketti beni. Bu süreçte, kitapta ele aldığım her bir konu, beni uzun süre meşgul etmiş, her bir konuda kalbinin tatmin olacağı yakini Kur’ani anlayışa ulaşmak, uzun ve ciddi çabalar göstermeme sebep olmuştur. Ulaştığım sonuçları, aynı sıkıntıları hisseden tevhidi Müslümanlarla paylaşmak amacıyla, bu çalışmanın temeli 2002 yılında atılmaya başlamış; 2011 yılında (bence) olgunluğa erişerek paylaşılmaya hazır hale gelmiştir.

Bu kitabın muhatapları kimlerdir?

Bu kitabın temel muhatap kitlesi, kitapta ele alınan konular üzerinde ciddiyetle araştırma yapan tevhidi Müslümanlar olmakla beraber; okuma yazma bilen her kes, eğer ilgi duyarsa bu kitaptan faydalanabilir diye düşünüyorum. Dileyenler kitabı düz okuyarak, yani verilen ayetlerin meal ve Arapçalarına bakmadan, ele aldığımız konulardaki ulaştığımız kanaatleri öğrenip üzerinde düşünebileceği gibi; tahkik ve araştırma ehli olanlarda, verdiğimiz ayet numaralarındaki ayetlerin meal ve/veya Arapçalarını okuyup, aradaki bağlantıyı düşünmek, gerektiğinde konu ile ilgili kitap ve tefsirlere başvurmak suretiyle okuyabilir.

Kitabınızın kaynakları kimlerdir?

45 yıllık hayatımın yaklaşık 30 yılı, inişli çıkışlıda olsa, tevhidi islami hareket içinde geçti. Bu esnada dinlemek, okumak, düşünmek suretiyle edindiğim kanaatler kitabın temelini oluşturmakta ise de; Seyyid Kutub, Mevdudi, İzzet Derveze’nin okuduğum eserleri ve bilhassa Muhammed Esed’in “Kur’an Mesajı” isimli meal-tefsiri kitabın temel kaynaklarıdır diyebilirim.

Yayınlanmış yada yayına hazırladığınız başka çalışmalarınız var mı?

Bu yayınlanmış ilk kitabım. Yayınlamayı düşündüğüm çalışmalar, taslak bazında olmak üzere mevcut. Öncelikle, bu kitabın devamı niteliğinde, Günlük Hayatımızda İbadet – Kulluk ile Günlük Hayatımızda Ahlak ve İhlas diye isimlendirmeyi düşündüğüm iki çalışma var. İktibas Dergisinde bir kısmı yayınlanmış olan, Türkiye deki Tevhidi İslami hareketin meseleleriyle ilgili denemeleri de ileride kitaplaştırmayı düşünüyorum. Birde yayına hazır durumda olan, şiirlerim var.